5 letnie dziecko często się przewraca – dlaczego?

Upadki są naturalną częścią dzieciństwa. Dzieci biegają, skaczą, wspinają się, próbują nowych aktywności i nie zawsze są w stanie prawidłowo ocenić swoje możliwości. Jednak jeśli 5-letnie dziecko często się przewraca, potyka się również podczas zwykłego chodzenia albo robi to zdecydowanie częściej niż jego rówieśnicy, rodzice mogą zacząć zastanawiać się, czy wszystko rozwija się prawidłowo.

Nie każde częste przewracanie się pięciolatka oznacza problem zdrowotny lub zaburzenie rozwoju. Jednocześnie w wieku 5 lat dziecko posiada już wiele rozwiniętych umiejętności ruchowych. Dlatego wyraźne trudności z równowagą, koordynacją lub poruszaniem się należy obserwować. Jedną z umiejętności ruchowych osiąganych przez większość dzieci w wieku 5 lat jest między innymi skakanie na jednej nodze.

Jeżeli więc 5-letnie dziecko często się przewraca, istotne jest nie tylko to, jak często dochodzi do upadków, ale również w jakich sytuacjach się pojawiają. Znaczenie ma także sposób poruszania się dziecka, jego sprawność podczas zabawy, umiejętność utrzymania równowagi oraz ewentualne dodatkowe objawy.

5-letnie dziecko często się przewraca – czy to normalne?

Pojedyncze potknięcia czy upadki podczas intensywnej zabawy są całkowicie naturalne. Pięciolatek może przewrócić się podczas biegu, jazdy na hulajnodze, wspinania się czy zabawy z innymi dziećmi. Szczególnie gdy dziecko jest bardzo aktywne, liczba drobnych upadków może być stosunkowo duża.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy 5-letnie dziecko często się przewraca podczas zwykłych codziennych czynności. Jeżeli potyka się na płaskiej powierzchni, często wpada na meble, ma problem ze zmianą kierunku podczas biegu lub wyraźnie gorzej od innych dzieci radzi sobie z zadaniami ruchowymi, warto przyjrzeć się temu bliżej.

Samo określenie dziecka jako „niezdarnego” nie pozwala stwierdzić, czy istnieje problem rozwojowy. Dzieci z rozwojowym zaburzeniem koordynacji mogą częściej wpadać na przedmioty, upuszczać rzeczy i przewracać się, jednak sama niezgrabność nie oznacza automatycznie występowania takiego zaburzenia. Dlatego najważniejsze jest obserwowanie całego sposobu funkcjonowania dziecka.

5-letnie dziecko często się przewraca – możliwe przyczyny

Częste upadki mogą mieć bardzo różne przyczyny. Czasem wynikają po prostu z indywidualnego tempa rozwoju sprawności ruchowej. W innych sytuacjach mogą być związane z równowagą, koordynacją, napięciem mięśniowym, wzrokiem, sposobem chodzenia albo innymi obszarami rozwoju.

5 letnie dziecko często się przewraca – trudności z utrzymaniem równowagi

Równowaga jest potrzebna praktycznie podczas każdej aktywności ruchowej. Dziecko wykorzystuje ją podczas chodzenia, biegania, schodzenia ze schodów, skakania, jazdy na rowerze czy zabawy na placu zabaw.

Jeżeli równowaga jest słabsza, 5-letnie dziecko może częściej się przewracać, szczególnie podczas szybkiej zmiany pozycji lub kierunku ruchu. Rodzice mogą zauważyć, że dziecko ma trudność ze staniem na jednej nodze, chodzeniem po wyznaczonej linii czy wykonywaniem ćwiczeń wymagających większej stabilności.

5 letnie dziecko często się przewraca – słabsza koordynacja ruchowa

Koordynacja pozwala odpowiednio zaplanować oraz wykonać ruch. Dzięki niej dziecko może jednocześnie kontrolować pracę nóg, rąk, tułowia i wzroku.

Jeżeli rozwój koordynacji przebiega mniej sprawnie, dziecko może wydawać się bardziej niezgrabne. Ponadto może częściej się potykać, wpadać na przedmioty, mieć problem z łapaniem piłki albo gorzej radzić sobie z aktywnościami wymagającymi wykonywania kilku ruchów jednocześnie.

Powtarzające się potknięcia i upadki, niezgrabny bieg, problemy z równowagą czy trudności ze skakaniem mogą pojawiać się między innymi przy trudnościach z koordynacją ruchową.

5 letnie dziecko często się przewraca – rozwojowe zaburzenie koordynacji

Jedną z możliwości, którą może brać pod uwagę specjalista przy wyraźnych i utrzymujących się trudnościach ruchowych, jest rozwojowe zaburzenie koordynacji, określane jako DCD.

Dziecko z DCD może mieć większe trudności z wykonywaniem codziennych czynności ruchowych odpowiednich dla jego wieku. Może częściej wpadać na przedmioty, upuszczać rzeczy, przewracać się oraz gorzej radzić sobie ze sportem i innymi aktywnościami wymagającymi koordynacji.

Jednocześnie częste przewracanie się samo w sobie nie pozwala rozpoznać DCD. Do diagnozy potrzebna jest szersza ocena funkcjonowania dziecka oraz wykluczenie innych możliwych przyczyn.

5 letnie dziecko często się przewraca – napięcie mięśniowe i stabilizacja ciała

Na sposób poruszania się dziecka wpływa również napięcie mięśniowe oraz zdolność stabilizowania tułowia. Jeżeli dziecku trudniej utrzymać prawidłową pozycję ciała, może mieć większe problemy z wykonywaniem dynamicznych ruchów.

Rodzice mogą wtedy zauważać nie tylko częste przewracanie się, ale również szybsze męczenie podczas aktywności, niechęć do zabaw ruchowych, trudności z utrzymaniem pozycji czy charakterystyczny sposób chodzenia lub biegania. Takie objawy warto omówić z fizjoterapeutą dziecięcym.

5 letnie dziecko często się przewraca – integracja sensoryczna i układ przedsionkowy

Utrzymywanie równowagi wymaga współpracy wielu układów. Jednym z nich jest układ przedsionkowy, który dostarcza informacji dotyczących ruchu oraz położenia ciała.

Jeżeli dziecko ma trudności z przetwarzaniem informacji dotyczących ruchu, może mieć problemy z równowagą, koordynacją lub planowaniem aktywności ruchowej.

U części dzieci można zauważyć również inne zachowania, na przykład bardzo dużą potrzebę ruchu, unikanie huśtania, lęk przed oderwaniem nóg od podłoża albo trudność z wykonywaniem nowych aktywności ruchowych.

Nie oznacza to jednak, że każde dziecko, które często się przewraca, potrzebuje terapii integracji sensorycznej. Ocena powinna zawsze obejmować szerszy obraz funkcjonowania.

5 letnie dziecko często się przewraca – problemy ze wzrokiem

Wzrok dostarcza wielu informacji potrzebnych do bezpiecznego poruszania się. Dziecko ocenia dzięki niemu odległość, wysokość stopnia, położenie przeszkód oraz kierunek ruchu innych osób.

Jeżeli występują problemy z widzeniem, dziecko może nieprawidłowo oceniać przestrzeń, częściej zahaczać o przedmioty lub potykać się.

Dlatego gdy 5-letnie dziecko często się przewraca i jednocześnie podchodzi bardzo blisko do przedmiotów, mruży oczy, przekrzywia głowę, skarży się na problemy z widzeniem albo często wpada na rzeczy znajdujące się po jednej stronie, warto rozważyć również kontrolę wzroku. Niektóre zaburzenia widzenia mogą wpływać również na równowagę i koordynację.

5 letnie dziecko często się przewraca – sposób chodzenia i funkcjonowanie układu ruchu

Częste potykanie może być związane również ze sposobem, w jaki dziecko stawia stopy lub ustawia nogi podczas chodzenia.

Znaczenie mogą mieć między innymi zakres ruchomości stawów, praca mięśni, stabilność kończyn czy sposób przenoszenia ciężaru ciała.

Dlatego przy utrzymujących się problemach warto obserwować, czy dziecko nie utyka, nie chodzi stale na palcach, nie stawia jednej nogi wyraźnie inaczej albo nie prezentuje asymetrii podczas biegania.

5 letnie dziecko często się przewraca – zmęczenie i bardzo duża aktywność

Czasami przyczyna jest znacznie prostsza. Pięciolatek może przewracać się częściej pod koniec dnia, kiedy jest zmęczony, albo podczas bardzo intensywnej zabawy.

Jeżeli dziecko przez większość czasu porusza się prawidłowo, a upadki pojawiają się głównie podczas szalonej zabawy, nie musi to oznaczać problemu.

Dlatego warto sprawdzić, czy trudności występują stale, czy jedynie w określonych okolicznościach.

Jak obserwować dziecko, które często się przewraca?

Przed konsultacją warto przez kilka dni świadomie obserwować dziecko. Dzięki temu rodzic będzie w stanie przekazać specjaliście bardziej precyzyjne informacje.

Zwróć uwagę:

• czy dziecko przewraca się podczas chodzenia czy głównie podczas biegu,
• czy upadki występują również na płaskiej powierzchni,
• czy dziecko potyka się o własne nogi,
• czy często wpada na przedmioty,
• czy łatwo traci równowagę,
• czy potrafi stanąć i skakać na jednej nodze,
• czy dobrze radzi sobie na schodach,
• czy ma problem z rzucaniem i łapaniem piłki,
• czy potrafi jeździć na hulajnodze lub rowerze odpowiednio do swoich doświadczeń,
• czy chętnie uczestniczy w zabawach ruchowych,
• czy szybko się męczy,
• czy skarży się na ból,
• czy sposób chodzenia jest symetryczny,
• czy problem występuje od dawna, czy pojawił się nagle.

Warto również zapytać nauczyciela w przedszkolu, jak dziecko funkcjonuje podczas zabaw grupowych. Czasami różnica pomiędzy sprawnością dziecka a sprawnością rówieśników jest lepiej widoczna właśnie podczas wspólnej aktywności.

5 letnie dziecko często się przewraca – kiedy się niepokoić?

Szczególnie ważna jest zmiana względem wcześniejszego funkcjonowania. Jeżeli dziecko zawsze było nieco mniej sprawne ruchowo, sytuacja wygląda inaczej niż wtedy, gdy wcześniej biegało i chodziło bez problemu, a następnie zaczęło nagle tracić równowagę.

Niewyjaśnione problemy z równowagą i koordynacją albo trudności z chodzeniem powinny być ocenione przez lekarza.

Pilniejszej konsultacji wymaga sytuacja, gdy częstym upadkom towarzyszą na przykład:

• nagłe pogorszenie chodzenia,
• wyraźne osłabienie ręki lub nogi,
• problemy z mówieniem,
• zaburzenia widzenia,
• silne lub nowe bóle głowy,
• powtarzające się wymioty,
• znaczne zawroty głowy,
• utrata wcześniej posiadanych umiejętności,
• problemy z utrzymaniem pozycji stojącej,
• drżenia lub inne nietypowe ruchy,
• zaburzenia świadomości,
• napady drgawkowe.

Problemy neurologiczne mogą wpływać na równowagę i koordynację, dlatego nagłe lub postępujące trudności nie powinny być traktowane wyłącznie jako „niezdarność”.

5-letnie dziecko często się przewraca – czy potrzebny jest neurolog?

Nie każde dziecko, które często się przewraca, wymaga konsultacji neurologicznej. Jeżeli problem jest łagodny, występuje od dawna i dotyczy głównie koordynacji czy sprawności ruchowej, pierwszym krokiem może być rozmowa z pediatrą oraz ocena fizjoterapeutyczna.

Natomiast gdy częste upadki pojawiły się nagle, wyraźnie się nasilają albo towarzyszą im inne objawy neurologiczne, lekarz może zdecydować o potrzebie konsultacji neurologa dziecięcego.

Najważniejsze jest więc nie tyle samo stwierdzenie, że dziecko często się przewraca, ile ocena całego obrazu objawów.

Czy częste przewracanie się może być związane z integracją sensoryczną?

Może, ale nie jest to jedyna możliwa przyczyna. Dziecko wykorzystuje informacje płynące ze wzroku, układu przedsionkowego oraz czucia głębokiego, aby orientować się, gdzie znajduje się jego ciało i jak powinno zareagować podczas ruchu.

Jeżeli przetwarzanie tych informacji jest mniej efektywne, mogą występować trudności z planowaniem ruchu, równowagą lub koordynacją.

Jednocześnie należy unikać automatycznego przypisywania każdego przypadku częstych upadków zaburzeniom integracji sensorycznej. Warto najpierw spojrzeć na rozwój dziecka całościowo.

Czy fizjoterapia może pomóc dziecku, które często się przewraca?

Jeżeli przyczyną problemu są trudności ruchowe, fizjoterapeuta dziecięcy może ocenić sposób funkcjonowania dziecka i określić, które obszary wymagają wsparcia.

Podczas konsultacji można przyjrzeć się między innymi:

• równowadze,
• koordynacji,
• stabilizacji tułowia,
• sile mięśniowej,
• napięciu mięśniowemu,
• sposobowi chodzenia,
• sposobowi biegania,
• wykonywaniu podstawowych zadań ruchowych,
• symetrii ruchu.

Dopiero na podstawie oceny można stwierdzić, czy potrzebne są ćwiczenia, terapia, dalsza diagnostyka czy jedynie obserwacja rozwoju.

Co rodzic może zrobić samodzielnie?

W przypadku dziecka bez niepokojących objawów warto zapewnić mu dużo różnorodnego ruchu.

Pomocne są między innymi zabawy wymagające:

• chodzenia po narysowanej linii,
• stania na jednej nodze,
• skakania,
• omijania przeszkód,
• rzucania i łapania piłki,
• wspinania się,
• tańczenia,
• zmiany kierunku biegu,
• poruszania się po różnych bezpiecznych nawierzchniach.

Dzięki różnorodnej aktywności dziecko rozwija doświadczenia ruchowe, koordynację i równowagę.

Jednocześnie nie warto zawstydzać dziecka ani stale zwracać mu uwagi, że jest „niezdarne”. Jeżeli maluch zauważa, że radzi sobie gorzej od innych, może zacząć unikać zabaw ruchowych. W efekcie ma mniej okazji do ćwiczenia umiejętności, z którymi już wcześniej miał trudności.

Dlaczego nie należy ignorować częstych upadków?

W wielu przypadkach okaże się, że nie dzieje się nic niepokojącego. Jednak konsultacja może pomóc rodzicom ocenić, czy rozwój ruchowy dziecka przebiega prawidłowo.

Ma to znaczenie również dlatego, że trudności ruchowe mogą wpływać nie tylko na samą sprawność.

Dziecko, które regularnie przegrywa zabawy ruchowe, przewraca się albo nie radzi sobie na placu zabaw, może z czasem zacząć unikać aktywności. NHS wskazuje, że dzieci z DCD mogą stać się mniej aktywne fizycznie właśnie dlatego, że trudności sportowe zniechęcają je do ruchu.

Z kolei mniejsza aktywność może dodatkowo ograniczać okazje do rozwijania sprawności Dlatego warto reagować spokojnie, ale nie bagatelizować problemu, jeśli rzeczywiście jest wyraźny.

5-letnie dziecko często się przewraca – do jakiego specjalisty się zgłosić?

To zależy przede wszystkim od dodatkowych objawów.

Jeżeli częste przewracanie się pojawiło się nagle, szybko się nasila albo towarzyszą mu problemy z mową, widzeniem, wyraźne osłabienie, zawroty głowy lub inne niepokojące objawy, pierwszym krokiem powinna być konsultacja medyczna.

Jeżeli natomiast problem dotyczy przede wszystkim sprawności ruchowej, postawy, równowagi czy koordynacji, warto rozważyć konsultację z fizjoterapeutą dziecięcym.

Z kolei gdy oprócz upadków występują trudności z planowaniem ruchu, nietypowe reakcje na ruch, problemy z orientacją własnego ciała czy inne trudności sensoryczne, można rozważyć konsultację ze specjalistą integracji sensorycznej.

W części przypadków wskazana może być również konsultacja okulistyczna, ortopedyczna lub neurologiczna. Dlatego ważne jest właściwe pokierowanie diagnostyką zamiast zakładania z góry jednej przyczyny.

Fizjoterapia dziecięca w Poradni FOCUS

Jeżeli 5-letnie dziecko często się przewraca, ma problemy z równowagą, wydaje się mniej sprawne ruchowo od rówieśników albo rodzice po prostu mają wątpliwości dotyczące jego rozwoju, warto skonsultować sytuację ze specjalistą.

W Poradni FOCUS można skorzystać z pomocy fizjoterapeuty dziecięcego, który oceni między innymi sposób poruszania się dziecka, równowagę, koordynację, stabilizację oraz inne elementy wpływające na sprawność ruchową.

Dzięki temu można dokładniej określić, z czego mogą wynikać obserwowane trudności i czy potrzebne jest dalsze postępowanie.

Integracja sensoryczna w Poradni FOCUS

W przypadku dzieci, u których oprócz częstych upadków występują także inne trudności związane z ruchem, planowaniem motorycznym lub reakcjami na bodźce, pomocna może być również konsultacja dotycząca integracji sensorycznej.

Specjalista może przyjrzeć się sposobowi, w jaki dziecko reaguje na informacje dotyczące ruchu, pozycji ciała i otoczenia.

Jednocześnie terapia SI nie powinna zastępować diagnostyki medycznej, jeśli objawy wskazują na możliwość innego problemu zdrowotnego.

Nie wiesz, do kogo zgłosić się z dzieckiem?

Rodzic nie musi samodzielnie wiedzieć, czy problem wymaga fizjoterapeuty, terapeuty SI czy konsultacji z innym specjalistą. Najważniejsze jest opisanie obserwowanych trudności oraz okoliczności, w których dziecko najczęściej się przewraca.

Jeżeli 5-letnie dziecko często się przewraca, warto zwrócić uwagę na jego równowagę, koordynację i ogólną sprawność ruchową, a następnie – jeśli problem się utrzymuje – skonsultować go ze specjalistą.

W Poradni FOCUS pomagamy rodzicom dobrać odpowiednią formę wsparcia dla dziecka. Umów konsultację i sprawdź, czy częste przewracanie się wymaga dalszej diagnostyki lub pracy nad rozwojem ruchowym dziecka.

O autorach:

Artykuł został przygotowany przez zespół redakcyjny serwisu PoradniaFOCUS.pl i skonsultowany ze specjalistami współpracującymi z poradnią.
Tworząc nasze materiały, opieramy się na aktualnej wiedzy psychologicznej i dziedzin pochodnych, sprawdzonych źródłach oraz doświadczeniu praktyków pracujących z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Naszym celem jest publikowanie rzetelnych i pomocnych treści wspierających zdrowie psychiczne i rozwój.

Tagi: 5 letnie dziecko często się przewraca, 5-latek często się przewraca, dziecko często się przewraca, dziecko często się potyka, częste upadki u dziecka, problemy z równowagą u dziecka, zaburzenia równowagi u dziecka, koordynacja ruchowa dziecka, problemy z koordynacją u dziecka, rozwój ruchowy 5 latka, fizjoterapia dzieci i niemowląt Gliwice, fizjoterapia dzieci i niemowląt Katowice, integracja sensoryczna si gliwice, integracja sensoryczna si katowice, wwr katowice, wwr gliwice