Zanim zaczniemy analizować konkretne sytuacje, warto powiedzieć jasno i bez wątpliwości: jeśli martwisz się o relacje swojego dziecka z rówieśnikami, najlepszym pierwszym krokiem może być rozmowa z psychologiem dziecięcym. Opisanie sytuacji specjaliście pozwala odróżnić to, co jest naturalnym etapem rozwoju, od tego, co rzeczywiście wymaga wsparcia lub interwencji. Dzieci rozwijają się bardzo różnie – i to, co u jednego jest normą, u innego może być sygnałem trudności.
Poradnia Focus specjalizuje się w pomocy rodzicom w takich sytuacjach. Z pomocy naszych specjalistów możesz skorzystać stacjonarnie w poradniach w Gliwicach lub Katowicach, albo bez wychodzenia z domu – przez internet.
Rozmowę w szybki i wygodny sposób umówisz klikając tutaj.
Jeśli jednak chcesz lepiej zrozumieć, co może się dziać i jakie trudności są typowe na różnych etapach życia – ten artykuł pomoże Ci uporządkować wiedzę i spojrzeć na sytuację szerzej.
Moje dziecko ma problem z rówieśnikami
1–3 lata – kiedy relacje dopiero się zaczynają
W tym wieku rodzice często po raz pierwszy zauważają „problemy” w kontaktach z innymi dziećmi. Maluch zabiera zabawki, nie chce się dzielić, popycha, płacze, gdy ktoś narusza jego przestrzeń. Dla dorosłego może to wyglądać jak brak umiejętności społecznych – i w pewnym sensie tak jest. Ale kluczowe jest to, że dziecko dopiero się ich uczy.
Dziecko między pierwszym a trzecim rokiem życia nie funkcjonuje jeszcze w świecie zasad społecznych tak, jak my je rozumiemy. Ono działa impulsywnie. Jeśli chce zabawkę – bierze ją. Jeśli ktoś ją zabierze – reaguje emocją. Nie robi tego „na złość”, tylko dlatego, że jego mózg dopiero rozwija zdolność kontroli impulsów.
Często pojawia się też zjawisko tzw. zabawy równoległej. Dzieci siedzą obok siebie, ale każde zajmuje się czymś innym. Rodzice oczekują współpracy, wspólnej zabawy – a ona jeszcze nie jest naturalna na tym etapie.
To, co może niepokoić, to nie pojedyncze zachowania, ale ich intensywność i brak zmian w czasie. Jeśli dziecko:
- bardzo silnie reaguje agresją,
- nie toleruje obecności innych dzieci,
- nie nawiązuje żadnego kontaktu (nawet krótkiego spojrzenia, zainteresowania),
wtedy warto przyjrzeć się temu bliżej.
Ale w większości przypadków – to po prostu początek drogi.
Moje dziecko ma problem z rówieśnikami
3–9 lat – świat relacji nabiera znaczenia
To okres, w którym dziecko wchodzi w prawdziwe relacje społeczne. Pojawiają się pierwsze przyjaźnie, wspólne zabawy, zasady, role w grupie. I właśnie wtedy rodzice zaczynają słyszeć zdania, które potrafią mocno zaboleć:
„Nikt mnie nie lubi.”
„Nie mam z kim się bawić.”
„Oni mnie nie chcą.”
Dla dziecka to ogromne emocje. Dla rodzica – często bezradność.
W tym wieku dzieci uczą się:
- jak zapraszać do zabawy,
- jak reagować na odmowę,
- jak radzić sobie z przegraną,
- jak rozwiązywać konflikty.
I nie zawsze im to wychodzi.
Jedne dzieci są bardziej wycofane – stoją z boku, nie wiedzą, jak dołączyć do grupy. Inne z kolei próbują kontrolować zabawę, narzucać swoje zasady, co prowadzi do odrzucenia przez innych. Jeszcze inne reagują bardzo emocjonalnie – płaczem, złością, wycofaniem.
To wszystko mieści się w procesie uczenia się relacji.
Niepokojące staje się to wtedy, gdy:
- dziecko przez dłuższy czas nie ma żadnych relacji,
- jest regularnie odrzucane,
- zaczyna unikać przedszkola lub szkoły,
- mówi o sobie w negatywny sposób („jestem głupi”, „nikt mnie nie lubi”).
W tym wieku ogromną rolę odgrywa wsparcie dorosłego – nie w rozwiązywaniu problemów za dziecko, ale w uczeniu, jak sobie z nimi radzić. Bardzo pomocne mogą być także zajęcia TUS – czyli treninig umiejętności społecznych, na których dzieci uczą się jak funkcjonowac w otoczeniu rówieśników. W naszych poradniach prowadzimy grupy tu zarówno w Gliwicach, jak i Katowicach.
👉 Co piąte dziecko (ok. 20%) czuje się odrzucone przez rówieśników – wynika z ogólnopolskiego badania jakości życia dzieci zleconego przez Rzecznika Praw Dziecka
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Dziecka
Moje dziecko ma problem z rówieśnikami
9–15 lat – kiedy rówieśnicy stają się całym światem
To etap, który dla wielu dzieci (i rodziców) bywa najtrudniejszy. Relacje rówieśnicze przestają być tylko dodatkiem do życia – stają się jego centrum.
To, co myśli grupa, zaczyna mieć ogromne znaczenie. Pojawia się potrzeba przynależności, akceptacji, bycia „takim jak inni”. A jednocześnie – ogromna wrażliwość na odrzucenie.
W tym wieku problemy mogą przybierać bardziej złożoną formę:
- wykluczenie z grupy,
- konflikty i „dramatu” rówieśnicze,
- presja, by zachowywać się w określony sposób,
- porównywanie się (wygląd, popularność, osiągnięcia),
- cyberprzemoc,
- izolacja i wycofanie.
Dziecko może nie mówić wprost, co się dzieje. Zamiast tego zobaczysz zmianę zachowania:
- zamykanie się w sobie,
- niechęć do szkoły,
- spadek nastroju,
- drażliwość,
- wycofanie z kontaktów.
To moment, w którym szczególnie ważna jest uważność rodzica. Nie kontrola. Nie przesłuchiwanie. Ale obecność i gotowość do rozmowy.
Tagi: Moje dziecko ma problem z rówieśnikami