Objawy ADHD u dziewczynek, które łatwo przeoczyć

Przez długi czas objawy ADHD u dziewczynek były rzadziej rozpoznawane niż u chłopców. ADHD kojarzono głównie z dziećmi, które są głośne, ruchliwe i sprawiają trudności wychowawcze. Dziewczynki rzadziej wpisują się w ten obraz, częściej są ciche, starają się dopasować i nie zwracać na siebie uwagi.

W poradni często wygląda to tak, że trafia do nas dziecko, które zawsze było trochę zamyślone, trochę roztrzepane, trochę zbyt emocjonalne. Dopiero kiedy pojawiają się wyraźniejsze trudności w szkole albo w relacjach, rodzice zaczynają się zastanawiać, czy za tym nie stoi coś więcej.

Właśnie dlatego ADHD u dziewczynek bywa diagnozowane znacznie później.

Objawy ADHD u dziewczynek, które łatwo pomylić z cechami charakteru

Jednym z najczęstszych sygnałów jest coś, co wielu dorosłych określa jako „bujanie w obłokach”. Dziewczynka siedzi na lekcji, patrzy w zeszyt, ale myślami jest gdzie indziej. Nie przeszkadza, nie rozprasza innych, więc nikt nie traktuje tego jako problem. A jednak to właśnie trudność z utrzymaniem uwagi bywa jednym z kluczowych objawów ADHD.

Podobnie jest z organizacją. Z zewnątrz może się wydawać, że dziecko jest po prostu roztargnione: zapomina zeszytów, gubi rzeczy, zaczyna zadania i ich nie kończy. Dopiero kiedy zaczniemy przyglądać się temu bliżej, widać, że to nie kwestia braku chęci, tylko trudności z planowaniem i skupieniem.

Często pojawia się też ogromny wysiłek wkładany w naukę, który nie przekłada się na efekty. Dziewczynka siedzi nad zadaniem dużo dłużej niż rówieśnicy, a mimo to popełnia błędy albo czegoś nie kończy. To bywa frustrujące zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców.

Emocje, które szybciej widać

W przypadku dziewczynek ADHD bardzo często widać przede wszystkim w emocjach. To nie zawsze jest nadpobudliwość, którą łatwo zauważyć z zewnątrz. Częściej są to reakcje, które pojawiają się szybciej i są bardziej intensywne, niż można by się spodziewać po danej sytuacji. Niewielkie niepowodzenie, uwaga nauczyciela czy drobny konflikt z rówieśnikiem mogą wywołać silne zniechęcenie, płacz albo poczucie, że znowu się nie udało.

Z czasem takie doświadczenia zaczynają się powtarzać i układają w pewien schemat. Dziewczynka widzi, że mimo starań coś jej nie wychodzi, że trudniej jej się skupić, dokończyć zadanie albo odnaleźć w grupie. Coraz częściej pojawia się więc myśl, że problem leży w niej samej. Zamiast widzieć trudność, zaczyna widzieć siebie jako tę, która sobie nie radzi.

To właśnie w tym miejscu często zaczyna spadać poczucie własnej wartości. Dziewczynka może mieć duży potencjał, być wrażliwa, uważna i zaangażowana, ale jednocześnie doświadczać frustracji, że efekty nie są takie, jakich oczekuje ona sama albo otoczenie. I to napięcie między mogę a nie wychodzi bywa dla niej bardzo obciążające.

Ciekawostką jest to, że przez wiele lat kryteria diagnozy autyzmu były tworzone głównie na podstawie badań chłopców. Jak zauważają badacze, może to sprawiać, że obraz autyzmu u dziewczynek jest trudniejszy do uchwycenia i częściej pozostaje niezauważony.

Źródło: PubMed, National Library of Medicine

Dlaczego dziewczynki często maskują objawy?

To, co bardzo często obserwujemy, to próba dopasowania się do oczekiwań otoczenia. Dziewczynki dość wcześnie uczą się, że powinny być spokojne, grzeczne i zorganizowane. W związku z tym zaczynają wkładać dużo energii w kontrolowanie swojego zachowania, pilnują, żeby nie przerywać, żeby się nie wyróżniać, żeby robić wszystko tak jak trzeba.

Z czasem to dopasowanie przestaje być czymś naturalnym, a zaczyna przypominać stałe pilnowanie siebie. Dziewczynka obserwuje innych, porównuje się, zastanawia, czy zachowała się odpowiednio. Często zanim coś powie, zdąży kilka razy przeanalizować to w głowie. To spowalnia reakcję, utrudnia spontaniczność i sprawia, że kontakt z innymi nie jest dla niej swobodny.

Na zewnątrz wszystko może wyglądać w porządku. Dziecko funkcjonuje w klasie, nie zwraca na siebie uwagi, wywiązuje się z obowiązków. Nauczyciel nie widzi większych trudności, rodzice słyszą, że jest grzeczna i spokojna. Problem polega na tym, że ten obraz nie pokazuje kosztu, jaki się za tym kryje.

W środku bardzo często pojawia się napięcie i zmęczenie. Po kilku godzinach funkcjonowania w szkole dziewczynka może być wyczerpana, rozdrażniona albo wycofana. Zdarza się, że dopiero w domu pojawiają się emocje, których wcześniej nie było widać. Rodzice bywają tym zaskoczeni, bo mają dwa zupełnie różne obrazy dziecka: jedno w szkole i drugie w domu.

Z czasem dochodzi do tego poczucie, że trzeba się ciągle bardzo starać, żeby nadążyć za innymi. Dziewczynka widzi, że coś przychodzi jej trudniej, ale jednocześnie robi wszystko, żeby tego nie było widać. To właśnie dlatego objawy ADHD u dziewczynek bywają mniej widoczne, nie dlatego, że ich nie ma, tylko dlatego, że są skutecznie ukrywane.

I choć z zewnątrz może się wydawać, że wszystko jest w porządku, dla samego dziecka to często bardzo obciążające doświadczenie.

Z czym objawy ADHD u dziewczynek są najczęściej mylone?

W praktyce bardzo często spotykamy się z tym, że trudności dziewczynek są interpretowane jako:

• nieśmiałość, bo dziecko wycofuje się z kontaktu albo potrzebuje więcej czasu, żeby się odezwać,
• nadwrażliwość, gdy reaguje silniej emocjonalnie na sytuacje, które dla innych wydają się drobne,
• brak motywacji, kiedy nie kończy zadań albo odkłada je w czasie,
• taki charakter, gdy od dawna funkcjonuje w podobny sposób i otoczenie się do tego przyzwyczaiło.

Problem polega na tym, że takie wyjaśnienia często zatrzymują dalsze szukanie przyczyny. Jeśli uznamy, że ona po prostu taka jest, łatwo przeoczyć fakt, że za tymi zachowaniami mogą stać konkretne trudności z uwagą, organizacją czy regulacją emocji.

Dodatkowo obraz może się jeszcze bardziej komplikować, bo z czasem pojawiają się wtórne trudności. Dziewczynka, która długo doświadcza frustracji i poczucia, że coś jej nie wychodzi, może zacząć reagować lękiem, wycofaniem albo obniżonym nastrojem. W takich sytuacjach uwaga skupia się często na tych objawach, a nie na ich źródle.

Dlatego tak ważne jest, żeby patrzeć szerzej, nie tylko na pojedyncze zachowania, ale na cały sposób funkcjonowania dziecka w różnych sytuacjach.

Kiedy warto zgłosić się po diagnozę?

Nie chodzi o pojedyncze zachowania, tylko o pewien wzorzec, który utrzymuje się w czasie i wpływa na codzienne funkcjonowanie.

Jeżeli widzisz, że dziecko:

• stale ma trudność z koncentracją,
• szybko się rozprasza,
• nie kończy zadań,
• bardzo się frustruje lub zniechęca

to warto skonsultować się ze specjalistą.

Nasze treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej diagnozy.
Ale z pomocy naszych specjalistów możesz skorzystać stacjonarnie w poradniach w Gliwicach lub Katowicach. Może się to odbyć zarówno w formie konsultacji dla rodziców, spotkań z dzieckiem, jak i krótkoterminowej pracy terapeutycznej. Czasem już kilka spotkań wystarcza, aby zobaczyć zmianę i poczuć większy spokój w codziennych relacjach.

Co jeszcze możesz zrobić jako rodzic?

Najważniejsze jest jedno: nie zakładać, że dziecko nie chce. W ADHD bardzo często problemem nie jest brak chęci, tylko brak możliwości działania w taki sposób, jakiego oczekujemy.

Zamiast tego warto przyjrzeć się trudnościom bez oceniania, spróbować zrozumieć, co stoi za zachowaniem i poszukać wsparcia.

Objawy ADHD u dziewczynek często nie rzucają się w oczy. Nie ma krzyku, biegania po klasie ani trudnego zachowania. Są za to ciche trudności, które łatwo przeoczyć, zarówno w domu, jak i w szkole.
Im wcześniej zostaną zauważone, tym łatwiej pomóc dziecku zrozumieć siebie i funkcjonować bez ciągłego poczucia, że coś jest z nim nie tak.

.

Tagi: ADHD u dziewczynek, objawy ADHD, diagnoza ADHD, zaburzenia uwagi, psycholog dziecięcy, koncentracja u dziecka, emocje dziecka