ChAD Katowice Terapia – Choroba afektywna dwubiegunowa

ChAD Katowice Terapia – cennik

Psychoterapia indywidualna

Dorośli

200 zł

50 min

Psychoterapia indywidualna

Młodzież

200 zł

50 min

ChAD Katowice Terapia – dlaczego Poradnia FOCUS?

W Poradni FOCUS spotkasz doświadczonych psychoterapeutów, którzy od lat wspierają pacjentów w radzeniu sobie z trudnościami natury psychicznej. Do terapii podchodzimy uważnie i indywidualnie, dostosowując sposób pracy do Twojej sytuacji, potrzeb oraz tempa. Korzystamy ze sprawdzonych metod terapeutycznych, opartych na wiedzy i doświadczeniu klinicznym. Dbamy o atmosferę zaufania, spokoju i bezpieczeństwa, aby rozmowa o trudnościach była łatwiejsza. Nasza poradnia znajduje się w dogodnej lokalizacji, z łatwym dojazdem z Katowic i okolic.

Czym jest ChAD – choroba afektywna dwubiegunowa?

Choroba afektywna dwubiegunowa, dawniej określana jako depresja maniakalna, to przewlekłe zaburzenie psychiczne, w którym występują wyraźne wahania nastroju, energii i aktywności. Osoba z ChAD może doświadczać epizodów manii lub hipomanii, czyli okresów podwyższonego nastroju, pobudzenia, wzmożonej energii i mniejszej potrzeby snu, a także epizodów depresji, w których pojawia się obniżony nastrój, zmęczenie, utrata motywacji czy poczucie beznadziei.

Pomiędzy epizodami mogą występować okresy względnej stabilizacji nastroju, nazywane eutymią. Nie oznacza to jednak, że choroba znika. ChAD ma zwykle charakter nawrotowy i może wpływać na codzienne funkcjonowanie, relacje, pracę, naukę oraz rytm dnia.

Czym różni się mania od hipomanii?

Mania i hipomania są stanami podwyższonego nastroju, zwiększonej energii i większej aktywności, ale różnią się nasileniem objawów oraz wpływem na codzienne funkcjonowanie.

Mania jest zwykle bardziej intensywna. Może prowadzić do utraty kontroli nad zachowaniem, podejmowania ryzykownych decyzji, poważnych problemów w relacjach, pracy lub finansach. W niektórych przypadkach mogą pojawić się urojenia, omamy albo potrzeba hospitalizacji.

Hipomania ma łagodniejszy przebieg. Osoba może czuć się pełna energii, bardziej produktywna, rozmowna i pewna siebie, dlatego początkowo może nie odbierać tego stanu jako problemu. Mimo to hipomania również może zaburzać sen, decyzje i relacje, a po niej często pojawia się epizod depresyjny.

Choroba afektywna dwubiegunowa – częstotliwość występowania

Choroba afektywna dwubiegunowa dotyczy wielu osób na całym świecie, również w Polsce. Częstość występowania ChAD typu I i II szacuje się na około 2% populacji, a szerzej rozumiane spektrum zaburzeń dwubiegunowych może obejmować większą grupę osób.

Według danych przytaczanych przez NFZ w Polsce z rozpoznaną chorobą afektywną dwubiegunową żyje około 288 tysięcy osób, choć rzeczywista liczba może być wyższa, ponieważ diagnoza bywa opóźniona lub trudna do postawienia.

Choroba afektywna dwubiegunowa – rodzaje

Choroba afektywna dwubiegunowa może przebiegać w różnych postaciach. Każda z nich wiąże się ze zmianami nastroju, energii i aktywności, jednak ich nasilenie, długość trwania oraz układ epizodów mogą się od siebie różnić.

Choroba afektywna dwubiegunowa typu I

Choroba afektywna dwubiegunowa typu I rozpoznawana jest wtedy, gdy u pacjenta wystąpił przynajmniej jeden epizod manii. Taki stan trwa zwykle co najmniej kilka dni i może być na tyle nasilony, że wymaga hospitalizacji. W przebiegu ChAD typu I mogą pojawiać się także epizody depresyjne, choć nie są one konieczne do postawienia diagnozy. U części osób występują również stany mieszane, w których objawy manii i depresji pojawiają się jednocześnie.

Choroba afektywna dwubiegunowa typu II

Choroba afektywna dwubiegunowa typu II charakteryzuje się występowaniem epizodów depresji oraz hipomanii, czyli łagodniejszej formy manii. W tym typie choroby nie dochodzi do pełnego epizodu maniakalnego. Mimo że hipomania bywa mniej nasilona, ChAD typu II może znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie, szczególnie ze względu na częste lub długotrwałe epizody depresyjne.

Cyklotymia

Cyklotymia, czyli zaburzenie cyklotymiczne, polega na przewlekłych wahaniach nastroju, które utrzymują się przez długi czas. Nastrój może zmieniać się od objawów przypominających hipomanię do łagodnych objawów depresyjnych. Pomiędzy tymi okresami mogą pojawiać się momenty większej stabilności, jednak zwykle nie trwają one długo.

Inne określone lub nieokreślone zaburzenia afektywne dwubiegunowe i pokrewne

Inne określone lub nieokreślone zaburzenia afektywne dwubiegunowe i pokrewne obejmują sytuacje, w których występują objawy zaburzeń nastroju, ale ich przebieg nie spełnia w pełni kryteriów ChAD typu I, ChAD typu II ani cyklotymii. Mimo to mogą one powodować realne cierpienie i wymagać profesjonalnej pomocy.

Objawy ChAD

Choroba afektywna dwubiegunowa objawia się występowaniem epizodów, które wpływają na nastrój, poziom energii, aktywność, sen, sposób myślenia i codzienne funkcjonowanie. Takie okresy mogą trwać od kilku dni do wielu tygodni, a czasem nawet miesięcy. Zwykle są wyraźną zmianą w porównaniu z typowym sposobem zachowania danej osoby.

Przebieg ChAD nie u każdego wygląda tak samo. U niektórych osób epizody manii, hipomanii i depresji pojawiają się naprzemiennie dość często, u innych jeden stan nastroju może utrzymywać się przez dłuższy czas. Pomiędzy epizodami mogą występować okresy większej stabilności, określane jako eutymia.

Objawy epizodu maniakalnego

Epizod manii wiąże się z wyraźnym podwyższeniem nastroju, pobudzeniem i wzrostem energii. Osoba w manii może czuć się wyjątkowo silna, pełna pomysłów, pewna siebie i gotowa do intensywnego działania. Objawy mogą jednak prowadzić do ryzykownych decyzji oraz trudności w relacjach, pracy i codziennym życiu.

Do objawów manii mogą należeć:

• bardzo podwyższony nastrój, euforia lub silne pobudzenie,
• nagłe zmiany nastroju, na przykład przechodzenie od radości do rozdrażnienia lub złości,
• niepokój i trudność w zatrzymaniu aktywności,
• szybka mowa, gonitwa myśli i natłok pomysłów,
• zwiększona energia przy zmniejszonej potrzebie snu,
• impulsywne lub ryzykowne zachowania,
• podejmowanie nierealnych planów lub nadmiernych zobowiązań,
• zawyżone poczucie własnych możliwości, znaczenia lub wyjątkowości,
• w cięższych przypadkach urojenia lub omamy.

Osoba doświadczająca manii nie zawsze zauważa, że jej zachowanie może być dla niej szkodliwe. W nasilonych epizodach może być konieczna szybka pomoc psychiatryczna, a czasem także leczenie szpitalne.

Objawy hipomanii

Hipomania jest łagodniejszą postacią manii. Może wiązać się z lepszym samopoczuciem, większą energią, produktywnością i otwartością w kontaktach z innymi. Z tego powodu pacjent nie zawsze odbiera ją jako problem.

Mimo łagodniejszego przebiegu hipomania również może wpływać na decyzje, sen, relacje i ocenę sytuacji. Często to bliscy jako pierwsi zauważają, że zachowanie, tempo działania lub nastrój danej osoby wyraźnie się zmieniły. Po okresie hipomanii może pojawić się epizod depresyjny.

Objawy epizodu depresyjnego

Epizod depresyjny w chorobie afektywnej dwubiegunowej przypomina objawy depresji. Wiąże się z wyraźnym spadkiem nastroju, energii i motywacji, a także z trudnością w wykonywaniu codziennych obowiązków.

Do objawów depresji w przebiegu ChAD mogą należeć:

• długotrwały smutek, przygnębienie lub poczucie pustki,
• zmęczenie i niski poziom energii,
• utrata motywacji do działania,
• poczucie winy lub niskiej wartości,
• utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność,
• problemy z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
• płaczliwość lub większa wrażliwość emocjonalna,
• drażliwość,
• nadmierna senność albo bezsenność,
• zmiany apetytu i masy ciała,
• myśli o śmierci lub samobójstwie.

W przypadku pojawienia się myśli samobójczych, poczucia zagrożenia lub utraty kontroli nad swoim zachowaniem należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, zgłosić się na izbę przyjęć lub zadzwonić pod numer alarmowy 112.

Objawy epizodu mieszanego

Epizod mieszany występuje wtedy, gdy objawy manii lub hipomanii pojawiają się jednocześnie z objawami depresji. Osoba może odczuwać silne przygnębienie, beznadzieję lub pustkę, a jednocześnie doświadczać pobudzenia, niepokoju, gonitwy myśli i zwiększonej energii. Taki stan bywa szczególnie obciążający, ponieważ łączy cierpienie charakterystyczne dla depresji z napięciem i impulsywnością typową dla manii lub hipomanii. Wiele osób opisuje epizody mieszane jako bardzo trudne do zniesienia i dezorientujące.

Przyczyny

Nie istnieje jedna, konkretna przyczyna choroby afektywnej dwubiegunowej. Najczęściej przyjmuje się, że ChAD rozwija się w wyniku współdziałania wielu czynników na przestrzeni lat. Oznacza to, że u różnych osób droga do pojawienia się objawów może wyglądać inaczej.

Genetyka

Jednym z istotnych czynników jest genetyka. Choroba afektywna dwubiegunowa może częściej występować u osób, których bliscy krewni również zmagali się z tym zaburzeniem. Nie oznacza to jednak, że sama obecność predyspozycji genetycznych przesądza o zachorowaniu. Zwiększa ona ryzyko, ale nie daje pewności, że choroba się rozwinie.

Czynniki epigenetyczne

Znaczenie mogą mieć także czynniki epigenetyczne, czyli sposób, w jaki doświadczenia życiowe, stres, choroby, styl życia czy ważne wydarzenia wpływają na aktywność genów. Innymi słowy, pewne predyspozycje mogą ujawniać się dopiero pod wpływem określonych okoliczności.

Budowa i działanie mózgu

W rozwoju ChAD ważną rolę odgrywa również chemia mózgu. Zaburzenia w działaniu neuroprzekaźników, takich jak dopamina, serotonina czy noradrenalina, mogą wpływać na regulację nastroju, energii, motywacji, snu i emocji. To właśnie dlatego w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej tak istotne bywa odpowiednio dobrane leczenie farmakologiczne.

Badacze zwracają też uwagę na strukturę i połączenia w mózgu. U części osób obserwuje się różnice w pracy obszarów odpowiedzialnych za emocje, kontrolę impulsów, podejmowanie decyzji i reakcję na stres. Nie są to jednak zmiany, które same w sobie pozwalają jednoznacznie rozpoznać chorobę.

Inne czynniki

Znaczenie mogą mieć również inne procesy zachodzące w organizmie, między innymi sposób reagowania na przewlekły stres, zaburzenia rytmu dobowego, problemy ze snem, zmiany zapalne czy funkcjonowanie komórek nerwowych. Nadal są one przedmiotem badań i nie wyjaśniają choroby w pełni.

Ponieważ przyczyny choroby afektywnej dwubiegunowej są złożone, nie istnieje pewny sposób, aby całkowicie jej zapobiec.

Czynniki ryzyka choroby dwubiegunowej

Choroba afektywna dwubiegunowa może wystąpić u różnych osób, a jej pierwsze objawy często pojawiają się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości. U części pacjentów diagnoza zostaje jednak postawiona dopiero po latach.

Ryzyko rozwoju ChAD może zwiększać obciążenie rodzinne, ponieważ choroba częściej występuje u osób, których bliscy krewni również zmagali się z zaburzeniami nastroju. Znaczenie mogą mieć także czynniki genetyczne, choć nie istnieje jeden konkretny gen odpowiedzialny za chorobę.

Na pojawienie się objawów mogą wpływać również trudne doświadczenia z dzieciństwa, przewlekły stres, trauma, zaniedbanie emocjonalne oraz poważne wydarzenia życiowe, takie jak rozwód, utrata pracy czy śmierć bliskiej osoby.

ChAD dotyka kobiety i mężczyzn w podobnym stopniu, jednak jej przebieg może się różnić. U kobiet częściej obserwuje się epizody depresyjne oraz szybsze zmiany nastroju.