ADHD – jednostka DSM-5

ADHD to zespół kliniczny opisany w DSM-IV, charakteryzujący się wysokim poziomem nadpobudliwości, impulsywności i problemami z uwagą, gdy objawy pojawiają się we wczesnym dzieciństwie, utrzymują się w czasie, występują w różnych sytuacjach i prowadzą do istotnych zaburzeń funkcjonowania.

Definicja ADHD została zaktualizowana w piątym wydaniu Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych (DSM-5), aby lepiej oddać doświadczenia dorosłych cierpiących na to zaburzenie. Ta zmiana opiera się na blisko dwóch dekadach badań, które wykazały, że ADHD, choć rozpoczyna się w dzieciństwie, może utrzymywać się w dorosłości u niektórych osób.

W poprzednich wydaniach DSM brakowało odpowiednich wytycznych dla diagnozowania ADHD u dorosłych. Dzięki dostosowaniu kryteriów dla osób dorosłych w DSM-5, dzieci z ADHD mogą otrzymywać opiekę przez całe życie, jeśli jest to potrzebne.

Co to jest test DIVA-5 i dlaczego jest tak ważny w ocenie ADHD?

DIVA-5, czyli Diagnostic Interview for ADHD in Adults, to ustrukturyzowane narzędzie diagnostyczne zaprojektowane specjalnie do oceny ADHD u dorosłych. Opracowane przez ekspertów w dziedzinie ADHD, w tym badaczy i klinicystów, uwzględnia specyficzne wyzwania i objawy, z jakimi zmagają się dorośli z tym zaburzeniem.

Zgodnie z DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5. edycja), diagnozowanie ADHD u dorosłych polega na potwierdzeniu występowania objawów zarówno w dzieciństwie, jak i w dorosłości. DIVA-5 ocenia indywidualne doświadczenia pacjenta w odniesieniu do 18 kryteriów ADHD, dostarczając konkretne przykłady zachowań zarówno z przeszłości, jak i z obecnych lat.

DIVA-5 skupia się wyłącznie na podstawowych objawach ADHD wymaganych do diagnozy według DSM-5, nie obejmuje jednak chorób współistniejących, które mogą towarzyszyć ADHD. Dlatego pełna ocena psychiatryczna jest kluczowa, ponieważ ponad połowa osób z ADHD zmaga się z dodatkowymi zaburzeniami.

Dlaczego ADHD u dorosłych jest tak trudne do zdiagnozowania?

ADHD u dorosłych często nie jest rozpoznawane, ponieważ objawy mogą różnić się od tych, które występują u dzieci. Podczas gdy dzieci z ADHD mogą być bardziej zauważalne ze względu na nadpobudliwość, impulsywność i trudności z koncentracją w szkole, u dorosłych objawy mogą być subtelniejsze i często przypisywane innym problemom.

Dorośli z ADHD mogą doświadczać:

• Trudności z organizacją i zarządzaniem czasem.
• Problemy z koncentracją i skupieniem uwagi, szczególnie w pracy.
• Impulsywne decyzje lub problemy z kontrolowaniem emocji.
• Nadmierną aktywność umysłową, np. gonitwę myśli.
• Trudności w relacjach interpersonalnych, w tym w utrzymywaniu bliskich związków.
• Poczucie przeciążenia codziennymi obowiązkami.

Często dorośli z ADHD mają historię trudności w szkole, problemów z pracą, a także mogą doświadczać depresji, lęków czy problemów ze snem. Wiele osób cierpiących na ADHD w dorosłości miało trudności już w dzieciństwie, jednak z powodu braku odpowiedniej diagnozy lub leczenia, ich objawy były ignorowane lub przypisywane innym przyczynom.

Jak działa test DIVA-5?

DIVA-5 umożliwia klinicyście dokładną ocenę pacjenta, biorąc pod uwagę wszystkie aspekty jego życia. Wywiad jest ustrukturyzowany w taki sposób, że pacjent odpowiada na pytania dotyczące trzech głównych obszarów objawów ADHD:

• Nieuwaga: pytania dotyczące problemów z koncentracją, trudności w wykonywaniu zadań, łatwego rozpraszania się oraz trudności w organizowaniu działań.
• Nadmierna aktywność: obejmuje pytania o uczucie wewnętrznego niepokoju, konieczność ciągłego ruchu, trudności w odpoczynku lub byciu w stanie spokoju.
• Impulsywność: pytania odnoszą się do skłonności do podejmowania szybkich, nieprzemyślanych decyzji, trudności w oczekiwaniu na swoją kolej oraz częstych przerywań innym w rozmowie.

Podczas wywiadu, diagnosta porównuje objawy pacjenta zarówno z okresu dzieciństwa, jak i z dorosłego życia, co pozwala na pełne zrozumienie, jak ADHD wpływa na życie danej osoby. To kluczowe, ponieważ, zgodnie z DSM-5, ADHD to zaburzenie, które musi mieć swoje początki w dzieciństwie, choć objawy mogą ewoluować i zmieniać się w dorosłości.

DIVA-5 pozwala również na ocenę, w jakim stopniu objawy ADHD wpływają na funkcjonowanie pacjenta w różnych obszarach życia, takich jak praca, relacje z rodziną, przyjaciółmi, a także codzienne obowiązki.