Wielu rodziców zaczyna interesować się tematem TUS-u dopiero wtedy, gdy pojawiają się pierwsze trudności w relacjach z innymi dziećmi, zadając sobie pytanie: czy moje dziecko potrzebuje treningu umiejętności społecznych?
Jedno dziecko ciągle wraca ze szkoły samo. Inne nie potrafi odnaleźć się w grupie, łatwo wpada w konflikty albo wycofuje się z kontaktu. Czasami problemem są silne emocje, trudność z przegrywaniem albo brak rozumienia zasad zabawy.
W takich sytuacjach rodzice często zaczynają się zastanawiać, czy ich dziecko potrzebuje treningu umiejętności społecznych.
Jednocześnie wokół TUS-u narosło sporo mitów. Dla części osób brzmi to bardzo poważnie i kojarzy się wyłącznie z dużymi trudnościami rozwojowymi. Tymczasem trening umiejętności społecznych coraz częściej pomaga także dzieciom, które po prostu potrzebują więcej wsparcia w budowaniu relacji, regulowaniu emocji albo odnajdywaniu się w grupie.
Pamiętaj!
Nasze treści blogowe mają charakter informacyjny i nie zastępują profesjonalnej porady lekarza lub specjalisty.
Poradnia Focus specjalizuje się w pomocy dzieciom i ich rodzicom. Z pomocy naszych specjalistów możesz skorzystać stacjonarnie w poradniach w Gliwicach lub Katowicach, albo bez wychodzenia z domu – przez internet.
Czym właściwie jest trening umiejętności społecznych?
Trening umiejętności społecznych, czyli TUS, to zajęcia pomagające dzieciom rozwijać kompetencje potrzebne w codziennych relacjach z innymi ludźmi.
W praktyce dzieci uczą się między innymi:
- komunikacji,
- współpracy,
- rozpoznawania emocji,
- reagowania na konflikt,
- czekania na swoją kolej,
- rozumienia granic,
- radzenia sobie z porażką,
- budowania relacji z rówieśnikami.
Najważniejsze jest jednak to, że TUS nie wygląda jak szkolna lekcja.
Dzieci uczą się przede wszystkim poprzez:
- zabawę,
- scenki społeczne,
- gry,
- wspólne zadania,
- rozmowę,
- ćwiczenie konkretnych sytuacji z życia codziennego.
Dzięki temu nowe umiejętności są dla nich bardziej naturalne i łatwiejsze do przeniesienia poza gabinet.
Jak rozpoznać, że dziecko potrzebuje treningu umiejętności społecznych?
Nie każde nieśmiałe albo bardziej wrażliwe dziecko potrzebuje treningu umiejętności społecznych. Warto jednak przyjrzeć się temu bliżej, jeśli trudności zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie dziecka.
Rodziców często niepokoi sytuacja, gdy dziecko:
- nie potrafi odnaleźć się w grupie,
- często zostaje samo,
- ma trudność z nawiązywaniem relacji,
- bardzo źle reaguje na przegraną,
- łatwo wpada w konflikty,
- nie rozumie zasad zabawy społecznej,
- bywa impulsywne,
- wycofuje się z kontaktu,
- ma trudność z regulowaniem emocji,
- nie potrafi odczytywać emocji innych osób,
- często słyszy od rówieśników, że jest dziwne albo nie rozumie zabawy.
Czasami problem nie jest bardzo widoczny w domu, a pojawia się głównie w przedszkolu albo szkole. Dziecko może dobrze funkcjonować z dorosłymi, ale jednocześnie nie radzić sobie w grupie rówieśniczej, gdzie relacje są bardziej dynamiczne i wymagają większej elastyczności społecznej.
Czy TUS jest tylko dla dzieci z autyzmem albo ADHD?
To jeden z najczęstszych mitów.
Rzeczywiście trening umiejętności społecznych bardzo często wspiera dzieci:
- w spektrum autyzmu,
- z ADHD,
- z trudnościami emocjonalnymi,
- z zaburzeniami lękowymi,
- z trudnościami komunikacyjnymi.
Jednak coraz częściej korzystają z niego również dzieci:
- wysoko wrażliwe,
- bardzo nieśmiałe,
- wycofane,
- mające trudność z odnalezieniem się w grupie,
- przeżywające silny stres społeczny,
- mające problem z regulacją emocji.
Warto pamiętać, że kompetencje społeczne rozwijają się stopniowo i każde dziecko robi to w swoim tempie. Niektóre potrzebują po prostu więcej wsparcia i bezpiecznej przestrzeni do ćwiczenia relacji.
Nie każde dziecko łatwo odnajduje się w grupie rówieśniczej. Czasami trudność w budowaniu relacji wynika z nieśmiałości, a czasami z większych problemów emocjonalnych lub społecznych.
Dlaczego część dzieci ma trudność w relacjach?
Powodów może być bardzo wiele.
Czasami dziecko:
- nie rozumie emocji innych osób,
- ma trudność z komunikacją,
- szybko się przebodźcowuje,
- źle odczytuje intencje rówieśników,
- bardzo boi się odrzucenia,
- ma niską pewność siebie,
- reaguje impulsywnie pod wpływem emocji.
U części dzieci trudności społeczne wynikają również z nadwrażliwości sensorycznej. Hałas, chaos, dotyk albo duża grupa mogą być dla układu nerwowego tak obciążające, że dziecko zamiast budować relacje skupia się przede wszystkim na poradzeniu sobie z napięciem.
Dlatego przed rozpoczęciem TUS-u często warto spojrzeć szerzej na funkcjonowanie dziecka, a nie tylko na samo zachowanie.
Badania pokazują, że trening kompetencji społecznych może poprawiać funkcjonowanie dzieci w relacjach rówieśniczych oraz zwiększać pewność siebie w sytuacjach społecznych.
Źródło: PubMed, National Library of Medicine
Jak wygląda trening umiejętności społecznych?
To pytanie pojawia się bardzo często, szczególnie u rodziców młodszych dzieci.
W praktyce zajęcia zwykle odbywają się w małych grupach. Dzięki temu dzieci mogą ćwiczyć relacje w bezpiecznych warunkach i jednocześnie stopniowo oswajać się z funkcjonowaniem w grupie.
Podczas zajęć dzieci:
- uczą się rozpoznawania emocji,
- ćwiczą komunikację,
- rozwiązują konflikty,
- trenują współpracę,
- odgrywają scenki społeczne,
- uczą się reagowania na porażkę,
- ćwiczą elastyczność i zmianę planu.
Dla wielu dzieci najważniejsze jest to, że podczas TUS-u nie są oceniane. Mogą popełniać błędy, próbować nowych zachowań i stopniowo budować większą pewność siebie.
Zabawa i relacje społeczne odgrywają ogromną rolę w rozwoju emocjonalnym dziecka. Eksperci podkreślają, że właśnie poprzez wspólne doświadczenia, współpracę i kontakt z innymi dzieci uczą się komunikacji, regulacji emocji oraz funkcjonowania w grupie.
Źródło: UNICEF
Dziecko potrzebuje treningu umiejętności społecznych – czy TUS naprawdę pomaga?
Wielu rodziców zastanawia się, czy trening umiejętności społecznych faktycznie może coś zmienić, czy jest raczej dodatkowymi zajęciami, które niewiele wnoszą do codziennego funkcjonowania dziecka.
W praktyce bardzo wiele zależy od przyczyny trudności, regularności spotkań, atmosfery podczas zajęć oraz odpowiedniego dopasowania grupy do wieku i potrzeb dziecka. Dobrze prowadzony TUS może jednak realnie wspierać rozwój relacji społecznych, komunikacji, regulacji emocji oraz większej pewności siebie w kontaktach z innymi.
Dla części dzieci najważniejsze okazuje się samo doświadczenie bycia w grupie, w której nie są oceniane ani porównywane z innymi. Mogą popełniać błędy, ćwiczyć nowe zachowania i stopniowo budować większe poczucie bezpieczeństwa w relacjach społecznych.
Warto też pamiętać, że trening umiejętności społecznych nie polega na naprawianiu dziecka ani zmuszaniu go do określonych zachowań. Najczęściej chodzi raczej o stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której dziecko może uczyć się rozumienia emocji, komunikacji, współpracy oraz lepszego odnajdywania się w codziennych sytuacjach społecznych.
Coraz więcej specjalistów podkreśla również, że kompetencje społeczne rozwijają się podobnie jak inne umiejętności, poprzez doświadczenie, ćwiczenie i powtarzalne, bezpieczne relacje z innymi ludźmi.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Nie trzeba czekać, aż trudności staną się bardzo nasilone.
Warto rozważyć konsultację, jeśli dziecko:
- regularnie doświadcza odrzucenia w grupie,
- bardzo przeżywa relacje z rówieśnikami,
- nie radzi sobie z emocjami społecznymi,
- izoluje się,
- często wraca smutne z przedszkola lub szkoły,
- ma trudność z rozumieniem zasad społecznych,
- nie potrafi odnaleźć się w grupie mimo wsparcia rodziców.
Czasami już jedna konsultacja pomaga określić, czy dziecko rzeczywiście potrzebuje TUS-u, czy może trudności wynikają z czegoś innego, na przykład lęku, nadwrażliwości sensorycznej albo problemów emocjonalnych.
Pewność siebie ma ogromny wpływ na relacje, komunikację i funkcjonowanie dziecka w grupie.
Najważniejsze: trudności społeczne nie świadczą o złym charakterze
Dzieci, które mają problem z relacjami, bardzo często słyszą, że są:
- niegrzeczne,
- dziwne,
- zbyt emocjonalne,
- nieśmiałe,
- trudne,
- nieogarnięte społecznie.
Tymczasem za takim zachowaniem często stoją realne trudności w regulacji emocji, komunikacji albo rozumieniu relacji społecznych.
Im szybciej dziecko dostanie wsparcie i bezpieczną przestrzeń do ćwiczenia relacji, tym łatwiej może budować pewność siebie i poczucie sprawczości w kontaktach z innymi.
Czy moje dziecko może potrzebować treningu umiejętności społecznych?
Nie każde dziecko, które jest nieśmiałe albo bardziej emocjonalne, potrzebuje treningu umiejętności społecznych. Jednak niektóre zachowania mogą wskazywać, że relacje społeczne są dla dziecka źródłem dużego napięcia albo trudności.
Ten krótki test pomoże uporządkować obserwacje dotyczące funkcjonowania dziecka w grupie, relacjach i codziennych sytuacjach społecznych.
Nasze treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej diagnozy.
Ale z pomocy naszych specjalistów możesz skorzystać stacjonarnie w poradniach w Gliwicach lub Katowicach, albo bez wychodzenia z domu – w formie konsultacji online. Może się to odbyć zarówno w formie konsultacji dla rodziców, spotkań z dzieckiem, jak i krótkoterminowej pracy terapeutycznej. Czasem już kilka spotkań wystarcza, aby zobaczyć zmianę i poczuć większy spokój w codziennych relacjach.
Tagi: trening umiejętności społecznych, TUS Gliwice, TUS Katowice, TUS dla dzieci, czy moje dziecko potrzebuje TUS, dziecko nie odnajduje się w grupie, trudności społeczne u dzieci, dziecko nie ma kolegów, problemy w relacjach u dzieci, emocje dziecka, rozwój społeczny dziecka, ADHD a TUS, autyzm a trening umiejętności społecznych, nieśmiałość u dzieci, dziecko wycofane społecznie, relacje rówieśnicze, psycholog dziecięcy